انتشار کتاب سناریوهای جهانی آینده ارتباطات به قلم دکتر علیزاده

اکنون که در  قرن جدید قرار گرفته ایم نیاز به برنامه ریزی و بهره گیری از آن بیش از هر زمانی دیگر  اهمیت دارد. شاید بزرگترین درس ما ایرانیان از ...
صدای میانه
۱۹ خرداد ۱۴۰۰ ساعت ۱۲:۱۵

اکنون که در  قرن جدید قرار گرفته ایم نیاز به برنامه ریزی و بهره گیری از آن بیش از هر زمانی دیگر  اهمیت دارد. شاید بزرگترین درس ما ایرانیان از قرن گذشته یک حرف باشد و آن نیاز به برنامه ریزی است. چرا که بر این باوریم که بی توجهی به برنامه ریزی فرقی با شکست ندارد و با توجه به این که برنامه ریزی رشدی سریع یافته است، این رشد می‌تواند  فاصله ما را با توسعه افزایش دهد.  بنابراین برنامه ریزی مانند یک فناوری، روز به روز در حال رشد  و توسعه یافتن  است و سناریو نگاری در مرکز اغلب مدلهای جدید برنامه ریزی قرار دارد. اینکه چرا سناریو‌ها منتشر می‌شوند باید گفت انتشار سناریو‌ها اغلب به دلیل افزایش امکان استفاده از برنامه ریزی سناریویی یا همان سناریو نگاری توسط  نهادهای دولتی صورت می‌پذیرد .   خوشبختانه  یکی از همشهریان عزیزمان که در زمینه‌های مختلف بویژه در زمینه آینده پژوهی دارای تحقیقات و نوشته‌های ارزشمندی است اخیرا کتابی در باره سناریو‌های جهانی آینده ارتباطات در حوزه فناوری اطلاعات تا سال 1435 به چاپ رسانده است که مورد تایید سازمان فناوری اطلاعات ایران قرار گرفته است. ایشان آقای دکتر عزیز علیزاده، مشاور رییس سازمان فناوری اطلاعات ایران در امور بلندمدت و راهبردی، و یکی از همشهریان خوش ذوق و بنام شهرمان میانه است. لذا با توجه به اهمیت این کتاب با وی گپ و گفتگویی داشتم که خواندنش خالی از لطف نیست .

وی با اشاره به ویژگی‌های این کتاب می‌گوید: در این کتاب تلاش شده است با تدوین سناریو‌های احتمالی آینده، برای شرکت هایی که در حال برنامه ریزی برای آینده خود هستند، راهنمای مفیدی ارایه شود و امیدوارم با انتشار این سناریو‌ها که نخستین بار در ایران توسط نهاد دولتی انجام می‌شود، زمینه‌های بهره گیری کسب و کار‌های خصوصی و مشاوران راهبردی فراهم آید. آقای دکتر علیزاده می‌افزاید  آنچه که در این کتاب به آن اشاره کرده ام، برنامه ریزی برای دنیایی که امروزه در آن زندگی می‌کنیم، دنیای تغییرات بنیان کن است. در چنین دنیایی دیگر نمی‌توان آینده را مشابه گذشته‌های اخیر دانست و بر اساس آن برای خود و دیگران برنامه ریزی کرد. چرا که هر برنامه ای  بر اساس دسته ای از مفروضات، درباره مشخصه‌های آینده بنا می‌شوند. سیل تغییرات می‌توانند بسیاری از این فرضیات را بی اعتبار و نقض کنند.

دکتر علیزاده می‌گوید : در این کتاب به خوبی بیان شده است که سناریو‌های ممکن و قابل باوری که حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات می‌تواند در سطح جهانی با آنها روبرو شود چگونه به تصویر کشیده شوند تا مدیران و تصمیم گیران این حوزه با درک بهتر و با نگاه بلند مدت مبادرت به تصمیم و طرح ریزی‌های راهبردی کنند. مشاوررئیس سازمان فناوری اطلاعات ایران در امور بلند مدت و راهبردی در ادامه این گفتگو یادآور شد در این کتاب به تغییرات در حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات که شتاب و گستره بزرگی دارد اشاره و تاکید شده است که در این حوزه نمی‌توان بوجود آمدن آینده ای را حتمی و مسلم دانست چرا که پیشگویی آینده، بویژه در حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات غیر ممکن است اما باید در نظر داشت که آینده هم طوری نیست که هرچیزی در آن ممکن باشد. و چنانچه بخش هایی از آینده نیز تا حدودی قابل پیش بینی باشند باز هم به دلیل دخیل بودن عوامل متعدد در شکل دادن به آینده، نمی‌توان یک پیش بینی برای آینده داشت. ناگفته نماند همواره آینده‌های متعددی شانس به واقعیت پیوستن مساوی دارند و برنامه ریزی بر اساس یک پیشگویی از آینده برای هر سازمان و سیستمی یک کار پر خطر است .

آقای دکتر علیزاده با اشاره به اینکه دراین کتاب سناریو‌های آینده ارتباطات و فناوری اطلاعات در مقیاس جهانی ارائه شده است افزود: در این کتاب تاکید شده است سناریو‌های بدست آمده می‌توانند همانند جعبه ابزاری برای به آزمون کشیدن چالش‌های پیش روی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات از جمله چالش توسعه شبکه ملی اطلاعات بکار گرفته شوند  وی در پاسخ به این سوال سناریو‌ها چیستندو چرا در این کتاب اشاره کردید که از سناریو‌ها در برنامه ریزی‌های بلند مدت استفاده می‌شود گفت: همه ما می‌دانیم که باید در عدم قطعیت‌ها زندگی کنیم، بسیاری از افراد سعی در پیشگویی آینده دارند و برای اکثر افراد دانستن اینکه تحولات در چه مسیری در حرکتند و یا به کجا خواهد انجامید بسیار مهم بوده و به روشنی واضح است که توجه به آینده و فکر کردن در باره آن بسیار مفید است و در این کتاب تاکید شده است فکر کردن در باره آینده تنها زمانی مفهوم پیدا می‌کند که ما فرض کنیم حتی در دنیای عدم قطعیت نیز، عناصری از دنیای آینده با درجات مختلف قابل پیش بینی هستند. بنابراین شرط مقدماتی برای تفکر آینده محور، وجود رهیافتی قانونمند در مسیر متمایز ساختن عناصر قابل پیش بینی از عدم قطعیت هاست و اینجاست که توسعه سناریو‌ها شامل جمع آوری اطلاعات در باره گذشته و حال، شناسایی الگو‌های تغییرات در آینده و استفاده از آنها برای ساختار دهی به داستان‌های منطقی و منسجم در باره آینده است. وی در این کتاب به بافتار بحث و موضوع اصلی سناریو  و همچنین چه نیروهایی از هم اکنون تا سال ۲۰۳۵ میلادی به حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات شکل خواهند داد واین حوزه چگونه تکامل خواهد یافت اشاره کرده است آقای دکتر علیزاده در این گفتگو متذکر شد یکی از مهمترین مسائلی که در این کتاب بدان اشاره و تاکید شده است عدم قطعیت‌های حساس و چالش هاست و آن این است که آینده‌های ممکن و پیش روی یک سازمان تحت تاثیر عدم قطعیت هایی شکل می‌گیرند که از اهمیت بیشتری برخوردارند لذا در این کتاب اشاره کردم در این صورت می‌بایست توجه و تمرکز تحقیقات به سمت عدم قطعیت هایی که بیشترین تاثیرات و بالاترین اهمیت را دارند متمرکز شود چرا که این عدم قطعیت‌ها، ابعادی از تغییرات را نمایان می‌کنند که متغیر های  حساس تصمیم گیری در دنیای امروز بیشترین تغییرات را در بلند مدت تجربه خواهند کرد. مشاور رئیس سازمان فناوری اطلاعات ایران در امور بلند مدت و راهبردی در پایان گفت نگرش سیاسی، اجتماعی نسبت به پیشرفت‌های ICT، طبیعت بحرانهای پیش رو از جمله شیوع ویروس کرونا، بحرانهای اقتصادی، ژئوپلیتیکی، زیست محیطی و غیره، تعامل بازیگران کلیدی و نو ظهور در عرصه ICT، حریم خصوصی و حفظ داده‌ها و چالش قانونگذاری در این امور، عدم تعامل و تضاد در بهره برداری از طیف 5G، چالش موجود در زنجیره ارزشی تولید نیمه هادی‌ها، توسعه 5G و خطرات ژئوپلیتیکی   گسترش استفاده از اخبار و اطلاعات دستکاری شده برای نفوذ و تاثیر گذاری و ظرفیت سازگاری جامعه با تغییرات فناورانه از جمله موارد عدم قطعیت‌ها و چالش‌های پیش روی حوزه ی ارتباطات و فناوری اطلاعات است که در این کتاب به خوبی بیان و شناسایی شده است.

از آنجایی که آقای دکتر عزیز علیزاده در زمینه ی آینده پژوهشی، تحقیقات متعددی را انجام داده و منتشر کرده است تا کنون مشاور چندین وزارتخانه متعدد و ادارات دولتی و بنگاه‌های خصوصی بوده و گزارش‌های مختلف و مثمر ثمری در زمینه ی آینده پژوهشی ارائه کرده است که یکی از مهم ترین آنها کتاب سناریوی جهانی آینده سینما در سال 1396 بود که در موسسه ی مطالعات بین المللی انرژی وابسته به وارت نفت منتشر و برنده ی بهترین کتاب فصل شد.

در پایان با آرزوی موفقیت و درجات والا برای آقای دکتر عزیز علیزاده امیدواریم مسئولان کشوری قدردان چنین جوانان با استعداد و شایسته باشند.